İngiltere'de emeklilik sistemi Türkiye'deki SGK/BAĞ-KUR'dan çok farklı. En büyük fark: otomatik katılım. İşe başlar başlamaz pension'a dahil ediliyorsun. İstemiyorsan opt-out yapıyorsun.
Ben de ilk maaş bordromda pension kesintisini görünce "Bu ne?" demiştim. Sonra araştırdım, aslında iyi bir sistem olduğunu fark ettim.
Auto-Enrolment Nedir?
2012'de başlayan bir sistem. 22 yaşını doldurmuş, £10,000+ kazanan her çalışan otomatik olarak işyeri pension'ına dahil edilir.
Kesinti oranları (asgari):
- Sen %5 katkı yaparsın
- İşveren %3 katkı yapar
- Devlet %1 (tax relief yoluyla)
- Toplam: %9
Yani brüt maaşından %5 kesilir, işveren %3 ekler, devlet de vergi avantajı sağlar.
Aslında cebinden çıkan: Net maaşının yaklaşık %4'ü (vergi avantajı sayesinde). Hesaba giren: Brüt maaşının %8'i + devlet katkısı.
Fena değil.
Opt-Out (Çıkma)
İstemezsen pension'dan çıkabilirsin. Ama akıllıca değil. Çünkü işveren katkısından oluyorsun. O %3 işveren katkısı bedava para.
Ne zaman çıkılır? Sadece şu durumlarda mantıklı:
- Nakit akışın çok darsa ve her kuruşa ihtiyacın varsa
- Kısa süreli bir işse (3-6 ay)
- Kendi pension planın varsa ve onu yönetmek istiyorsan
DURUM TESPİTİ: Opt-out yapmak bedava parayı reddetmek gibi. İşveren %3 veriyor, devlet vergi avantajı sağlıyor. Sen sadece %5 veriyorsun. 30 yılda bu fark yüzbinlerce sterline çıkar.
Devlet Emekliliği (State Pension)
Auto-enrolment dışında bir de State Pension var. Bu herkese açık. 35 yıl NI (National Insurance) primi ödemişsen, emeklilikte haftalık ödeme alıyorsun.
2026 rakamları:
- Tam State Pension: Haftalık £221.20 (yıllık ~£11,500)
- 35 yıldan az Ni ödemişsen oransal azalır
- En az 10 yıl Ni gerekli
Ne zaman başlıyor: 66 yaş (giderek 67-68'e çıkıyor)
Yani State Pension var ama tek başına yetmez. Onun üstüne işyeri pension'ı + özel birikim eklenmeli.
Özel Pension (SIPP)
SIPP (Self-Invested Personal Pension) kendin yönettiğin bir emeklilik hesabı. İşyeri pension'ına ek olarak açabilirsin.
Avantajları:
- Yatırdığın para vergiden düşülür (brüt yatırılır)
- Devlet otomatik olarak %20 tax relief ekler (higher rate taxpayer isen ek %20-25 daha)
- Yatırım fonları, ETF, hisse senedi alabilirsin
- 55 yaşında (2028'de 57'ye çıkıyor) çekmeye başlayabilirsin
Limit: Yıllık £60,000 veya maaşının tamamı (hangisi düşükse). Lifetime allowance kalktı (2024'te).
Benim Pension Stratejim
İlk yıl opt-out yapmayı düşündüm. "Emekliliğe daha çok var, param cebimde kalsın" mantığı. İyi ki yapmamışım.
Şimdi:
- İşyeri pension'ına otomatik dahilim (%5 ben + %3 işveren)
- Ek olarak SIPP açtım, ayda £200 atıyorum
- SIPP'de global ETF (VWRP) tutuyorum
Toplam katkı: Aylık ~£500. Yıllık £6,000. 30 yılda bileşik faizle £500K+ yapabilir.
Türkiye ile karşılaştırma: Türkiye'de BES var ama işveren katkısı zorunlu değil. Devlet katkısı %30 (ama enflasyon karşısında eriyor). İngiltere'de işveren katkısı zorunlu (%3 min), devlet tax relief sağlıyor. Bence İngiltere sistemi daha iyi.
Pension'dan ayrılınca ne olur? Birikimlerin durur ama hesap durur. İş değiştirince eski pension'ı olduğu gibi kalır. Yeni işverende yeni hesap açılır. İstersen eskiyi yeniye transfer edebilirsin.
Türkiye'ye dönersem pension'ım ne olur? Kalır. 55 yaşında çekmeye başlayabilirsin. Ama Türkiye'de yaşarken sterlin olarak ödenir. Kur riski var ama birikim korunur.
Ne zaman pension'a başlamalı? Ne kadar erken o kadar iyi. 25 yaşında başlayanla 35 yaşında başlayan arasında 2 kat fark olur. Bileşik faiz sihirli bir şey.
İngiltere'de pension sistemi Türkiye'den daha şeffaf ve avantajlı. Otomatik katılım sayesinde hiç fark etmeden birikim yapıyorsun. Opt-out yapma, mümkünse SIPP ile ek katkı yap.
Ben iyi ki opt-out yapmamışım. 30 yıl sonra bana teşekkür edeceğim.
Hadi eyvallah.
